Cijfers
AI in het mkb: cijfers en statistieken (2026)
Hoeveel bedrijven AI gebruiken, waarvoor, in welke sectoren en waarom de rest het (nog) niet doet. Alleen cijfers van officiële bronnen, steeds met peiljaar en populatie.
In 2025 gebruikte 17% van de Nederlandse bedrijven met twee of meer werkzame personen AI, twee keer zoveel als in 2023 (8%), volgens voorlopige cijfers van het CBS. Hoe kleiner het bedrijf, hoe lager het gebruik: 14% bij 2 tot 10 werkzame personen, 27% bij 10 tot 50 en 66% bij 250 of meer. Europees doet Nederland het relatief goed: 33,2% van de bedrijven met tien of meer werkzame personen gebruikte in 2025 AI, tegen 20,0% gemiddeld in de EU (Eurostat).
De belangrijkste cijfers op een rij
| Cijfer | Wat het zegt | Bron, peiljaar |
|---|---|---|
| 17% | van de Nederlandse bedrijven (2+ werkzame personen) gebruikt AI | CBS, 2025 (voorlopig) |
| 8% → 17% | verdubbeling van het AI-gebruik in twee jaar | CBS, 2023–2025 |
| 13,8% | van de microbedrijven (2 tot 10 werkzame personen) gebruikt AI | CBS, 2025 (voorlopig) |
| 66% | van de bedrijven met 250 of meer werkzame personen gebruikt AI | CBS, 2025 (voorlopig) |
| 33,2% vs. 20,0% | AI-gebruik in Nederland tegenover het EU-gemiddelde (bedrijven met 10+ werkzame personen) | Eurostat, 2025 |
| 35% | van de bedrijven die AI gebruiken, zet het in voor marketing of verkoop; 32% voor administratie | CBS, 2025 (voorlopig) |
| 3 op de 4 | bedrijven gebruikt geen AI en heeft dat ook niet overwogen | CBS, 2025 |
| 73% | van de bedrijven die AI overwogen maar niet gebruiken, noemt gebrek aan ervaring als reden | CBS, 2025 |
| 7% | van de ondernemers zegt goed op de hoogte te zijn van de Europese AI-wet | KVK, juni 2025 (651 ondernemers) |
Hoeveel Nederlandse bedrijven gebruiken AI?
Volgens het CBS gebruikte in 2025 ongeveer één op de zes Nederlandse bedrijven AI: 17% van alle bedrijven met twee of meer werkzame personen. In 2024 was dat 13% en in 2023 nog 8%. De cijfers voor 2025 zijn voorlopig.
Het CBS telt een bedrijf als AI-gebruiker als het minstens één van een vaste lijst AI-technologieën inzet, zoals tekstanalyse (textmining), het genereren van tekst of spraak, spraakherkenning, machine learning of beeldherkenning.
| Bedrijfsgrootte (werkzame personen) | 2023 | 2024 | 2025* |
|---|---|---|---|
| Totaal (2 of meer) | 8% | 13% | 17% |
| 2 tot 10 | 7% | 11% | 14% |
| 10 tot 50 | 11% | 19% | 27% |
| 50 tot 250 | 20% | 31% | 45% |
| 250 of meer | 42% | 53% | 66% |
*Voorlopige cijfers. Bron: CBS, december 2025.
Het gat tussen klein en groot is in twee jaar niet kleiner geworden. Bij bedrijven met 250 of meer werkzame personen steeg het gebruik met 24 procentpunt, bij bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen met 7 procentpunt.
Hoe vaak gebruiken microbedrijven AI?
Het CBS publiceerde in maart 2026 een aparte rapportage over microbedrijven met 2 tot 10 werkzame personen. Daarin staan iets preciezere cijfers dan in de algemene tabel:
| Microbedrijven (2 tot 10 werkzame personen) | Cijfer | Peiljaar |
|---|---|---|
| Gebruikt minstens één AI-technologie | 6,8% → 10,6% → 13,8% | 2023 → 2024 → 2025 |
| Ter vergelijking: midden- en kleinbedrijf (10 tot 250) | 29,8% | 2025 |
| Ter vergelijking: grootbedrijf (250 of meer) | 66,2% | 2025 |
| Omzetaandeel van microbedrijven die AI gebruiken | 17,9% van de omzet van alle microbedrijven | 2025 |
| Meest gebruikte technologie: textmining | 9,8% | 2025 |
| AI vooral ingezet voor marketing en verkoop | 32,7% van de gebruikers | 2025 |
| AI ingezet voor administratieve processen of bestuurstaken | 25,9% van de gebruikers | 2025 |
| AI verkregen als kant-en-klare commerciële software | 48,2% van de gebruikers | 2025 |
| Gebrek aan ervaring als reden om af te zien van AI | 71,6% van wie het overwoog | 2025 |
Bron: CBS, Gebruik van AI-technologie door Nederlandse microbedrijven, maart 2026. Cijfers 2025 voorlopig.
Opvallend: in het midden- en kleinbedrijf en het grootbedrijf wordt AI het vaakst ingezet voor administratieve processen, bij microbedrijven voor marketing en verkoop. Het CBS telt volgens dezelfde rapportage ongeveer vijf keer zoveel bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen als bedrijven met tien of meer.
Hoe verhoudt Nederland zich tot de rest van Europa?
Eurostat meet AI-gebruik bij bedrijven met tien of meer werkzame personen, op dezelfde manier in alle EU-landen. In 2025 gebruikte 20,0% van die bedrijven in de EU minstens één AI-technologie, tegen 13,5% in 2024. Nederland zit daar met 33,2% ruim boven.
| Bedrijfsgrootte (werkzame personen) | Nederland 2024 | Nederland 2025 | EU 2025 |
|---|---|---|---|
| 10 of meer (totaal) | 23,1% | 33,2% | 20,0% |
| 10 tot 50 | 20,0% | 28,8% | 17,0% |
| 50 tot 250 | 31,2% | 46,6% | 30,4% |
| 250 of meer | 54,1% | 67,6% | 55,0% |
Bron: Eurostat, dataset isoc_eb_ai (bijgewerkt juni 2026). Eurostat meldt voor Nederland een breuk in de tijdreeks, dus vergelijk 2024 en 2025 met enige voorzichtigheid.
De koplopers in 2025 waren Denemarken (42,0%), Finland (37,8%) en Zweden (35,0%). Het laagste gebruik zagen Roemenië (5,2%), Polen (8,4%) en Bulgarije (8,5%), volgens het nieuwsbericht van Eurostat van 11 december 2025.
De CBS- en Eurostat-cijfers verschillen omdat ze een andere groep bedrijven tellen. Het CBS-totaal van 17% omvat ook bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen; Eurostat begint bij tien.
In welke sectoren wordt AI het meest gebruikt?
| Bedrijfstak | 2023 | 2024 | 2025* |
|---|---|---|---|
| Informatie en communicatie | 28% | 49% | 54% |
| Specialistische zakelijke dienstverlening | 13% | 25% | 31% |
| Financiële dienstverlening | 14% | 16% | 28% |
| Verhuur en handel van onroerend goed | 7% | 9% | 21% |
| Energie, water en afvalbeheer | 9% | 14% | 18% |
| Industrie | 7% | 10% | 16% |
| Verhuur en overige dienstverlening | 8% | 12% | 16% |
| Gezondheids- en welzijnszorg | 8% | 10% | 16% |
| Handel | 7% | 11% | 12% |
| Vervoer en opslag | 7% | 4% | 7% |
| Bouwnijverheid | 2% | 4% | 7% |
| Horeca | 2% | 3% | 6% |
*Voorlopig. Bedrijven met 2 of meer werkzame personen. Bron: CBS, december 2025.
Kantoorwerk loopt voorop. In de bouw, het vervoer en de horeca gebruikt minder dan één op de tien bedrijven AI. Dat zijn ook sectoren waar veel werk buiten kantoor plaatsvindt, maar de administratie, planning en klantvragen daaromheen lijken op die in andere sectoren. In 12 voorbeelden van geautomatiseerde bedrijfsprocessen zie je hoe dat eruitziet.
Waarvoor gebruiken bedrijven AI?
Van de Nederlandse bedrijven die AI gebruiken, zet het grootste deel het in voor marketing en verkoop, gevolgd door administratie:
| Doel (aandeel van de AI-gebruikers) | CBS, NL, 2+ werkzame personen, 2025* | Eurostat, NL, 10+, 2025 | Eurostat, EU, 10+, 2025 |
|---|---|---|---|
| Marketing of verkoop | 35% | 37,2% | 34,7% |
| Bedrijfsadministratie of bestuurstaken | 32% | 39,3% | 31,0% |
| R&D of innovatie | 25% | 25,6% | 19,1% |
| Productie- of serviceprocessen | 18% | 20,8% | 20,8% |
| Boekhouding, controle of financieel beheer | 17% | 22,7% | 23,1% |
| ICT-beveiliging | 11% | 19,9% | 19,8% |
| Logistiek | 4% | 6,3% | 6,1% |
Bronnen: CBS, december 2025; Eurostat, isoc_eb_ai. *Voorlopig.
Onder bedrijfsadministratie noemt het CBS onder meer risicobeoordeling, het selecteren van sollicitanten, vertalingen en planning.
Welke AI-technologieën gebruiken bedrijven?
Tekst lezen en tekst maken zijn veruit het populairst. Textmining (het analyseren van geschreven tekst, zoals mails en documenten) steeg van 4% naar 12% van alle bedrijven.
| Technologie (aandeel van alle bedrijven) | 2023 | 2024 | 2025* |
|---|---|---|---|
| Textmining (tekst analyseren) | 4% | 8% | 12% |
| Natural language generation (tekst of spraak maken) | 3% | 7% | 8% |
| Spraakherkenning | 2% | 4% | 6% |
| Machine learning | 2% | 3% | 4% |
| Robotgestuurde procesautomatisering | 2% | 3% | 3% |
| Beeldherkenning of beeldbewerking | 2% | 2% | 2% |
| Autonome robots of drones | 1% | 1% | 1% |
*Voorlopig. Bedrijven met 2 of meer werkzame personen. Bron: CBS, december 2025.
Dat tekstanalyse bovenaan staat, is logisch: veel handwerk in een mkb-bedrijf begint met een mail, een pdf of een formulier. Lees in Wat is AI-automatisering? waarom juist dat werk nu te automatiseren is.
Waarom gebruiken bedrijven geen AI?
Drie kwart van de Nederlandse bedrijven gebruikt geen AI en heeft dat ook niet overwogen (CBS, 2025). Van de bedrijven die het wel overwogen maar er toch van afzagen, noemt 73% gebrek aan ervaring. Privacy (49%) en onduidelijkheid over juridische gevolgen, zoals aansprakelijkheid (42%), spelen ook mee. Slechts 15% vindt AI niet nuttig.
Eurostat stelt dezelfde vraag in alle EU-landen. Het verschil tussen Nederland en de EU is vooral bij kosten en wetgeving groot:
| Reden (bedrijven 10+ die AI overwogen maar niet gebruiken) | Nederland | EU |
|---|---|---|
| Gebrek aan relevante expertise | 78,4% | 70,3% |
| Zorgen over gegevensbescherming en privacy | 47,3% | 52,7% |
| Onduidelijkheid over juridische gevolgen | 37,9% | 53,6% |
| Beschikbaarheid of kwaliteit van de benodigde gegevens | 36,1% | 43,5% |
| Past niet bij bestaande apparatuur, software of systemen | 33,7% | 41,6% |
| Kosten lijken te hoog | 21,6% | 38,4% |
| Ethische overwegingen | 20,6% | 24,6% |
| AI is niet nuttig voor het bedrijf | 12,2% | 17,8% |
Bron: Eurostat, isoc_eb_ai, peiljaar 2025. Meerdere antwoorden mogelijk.
Gebrek aan kennis is dus de grootste drempel, en die is in Nederland nog groter dan gemiddeld in Europa. Kosten worden juist minder vaak genoemd. Wie wil weten waar de kosten van een maatwerkoplossing van afhangen, leest Wat kost AI-automatisering?
Hoe bekend zijn ondernemers met de AI-wet?
In een peiling van de KVK onder 651 ondernemers (zzp'ers en mkb'ers, KVK Omnibus juni 2025) zei de helft de Europese AI-wet niet te kennen. 7% zei goed op de hoogte te zijn, en slechts 2 tot 3% was actief met voorbereidingen bezig. Vier op de tien wisten niet of de wet gevolgen voor hen heeft. In dezelfde peiling gebruikte drie op de tien ondernemers tools als ChatGPT of Microsoft Copilot; in de zakelijke dienstverlening was dat 46%. Bron: KVK, 11 september 2025.
Wat de AI-wet en de AVG voor een mkb-bedrijf betekenen, lees je in AI Act en AVG voor het mkb.
Waarom verschillen cijfers over AI-gebruik zo sterk?
Je komt online percentages tegen van 14% tot 75%. Ze zijn niet per se fout, maar ze meten iets anders:
- Wat telt als AI-gebruik. Het CBS en Eurostat vragen naar een vaste lijst technologieën die het bedrijf inzet. Peilingen onder ondernemers tellen vaak ook mee dat iemand af en toe ChatGPT opent.
- Welke bedrijven. Eurostat begint bij tien werkzame personen, het CBS bij twee. Peilingen onder ondernemers bevatten vaak ook zzp'ers.
- Hoe de steekproef is getrokken. CBS en Eurostat wegen hun uitkomsten naar de hele bedrijvenpopulatie. Een online peiling van een paar honderd ondernemers doet dat meestal niet.
Een voorbeeld: in een onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van Centraal Beheer onder 415 ondernemers zei 75% AI in het bedrijf te gebruiken, maar slechts 5% liet AI meedenken over zakelijke beslissingen én vertrouwde dat advies (Ipsos, juni 2026). Dat zegt vooral iets over het gebruik van AI-hulpmiddelen door ondernemers zelf, en minder over AI die structureel in bedrijfsprocessen draait.
Gebruik je cijfers in een presentatie of plan, noem dan altijd de bron, het peiljaar en de groep bedrijven.
Wat betekenen deze cijfers voor jouw bedrijf?
De cijfers laten twee dingen zien. AI-gebruik groeit snel, maar vooral bij grotere bedrijven en in kantoorsectoren. En bedrijven die afzien van AI, doen dat vooral omdat ze niet weten hoe ze het moeten aanpakken. Kosten en nut worden veel minder vaak genoemd.
Dat laatste is op te lossen. De complete gids over AI-automatisering voor het mkb legt uit wat het is, wat het oplevert en hoe je begint. Wil je eerst weten wat het voor jouw eigen werk betekent, reken het dan uit met de Quick Scan.
Veelgestelde vragen
Hoeveel procent van de Nederlandse bedrijven gebruikt AI?
Volgens het CBS gebruikte in 2025 17% van de bedrijven met twee of meer werkzame personen minstens één AI-technologie (voorlopig cijfer). Bij bedrijven met tien of meer werkzame personen was dat 33,2%, volgens Eurostat.
Gebruiken kleine bedrijven minder vaak AI dan grote?
Ja. In 2025 gebruikte 14% van de bedrijven met 2 tot 10 werkzame personen AI, tegen 27% bij 10 tot 50, 45% bij 50 tot 250 en 66% bij 250 of meer (CBS, voorlopige cijfers).
Waarvoor gebruiken mkb-bedrijven AI het meest?
Voor marketing of verkoop (35% van de AI-gebruikers) en voor bedrijfsadministratie of bestuurstaken (32%), volgens het CBS over 2025. Bij microbedrijven staat marketing en verkoop bovenaan, bij het midden- en kleinbedrijf administratie.
Waarom gebruiken veel bedrijven nog geen AI?
Drie kwart heeft het nooit overwogen. Van de bedrijven die het wel overwogen, noemt 73% gebrek aan ervaring als reden, gevolgd door privacy (49%) en juridische onduidelijkheid (42%), volgens het CBS over 2025.
Doet Nederland het beter dan de rest van Europa?
Ja. In 2025 gebruikte 33,2% van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werkzame personen AI, tegen 20,0% gemiddeld in de EU. Denemarken (42,0%), Finland (37,8%) en Zweden (35,0%) scoorden hoger (Eurostat).
Hoe vaak worden deze cijfers bijgewerkt?
Het CBS en Eurostat meten AI-gebruik jaarlijks in hun onderzoek naar ICT-gebruik bij bedrijven. Eurostat plant de volgende update van zijn overzichtsartikel voor december 2026. Wij werken deze pagina bij zodra er nieuwe cijfers zijn.
Bronnen
- CBS, Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop, 12 december 2025, geraadpleegd oktober 2026.
- CBS, Gebruik van AI-technologie door Nederlandse microbedrijven, 16 maart 2026, geraadpleegd oktober 2026.
- Eurostat, Artificial intelligence by size class of enterprise (isoc_eb_ai), bijgewerkt 15 juni 2026, geraadpleegd oktober 2026.
- Eurostat, 20% of EU enterprises use AI technologies, 11 december 2025, geraadpleegd oktober 2026.
- KVK, KVK-onderzoek: ondernemers zetten nauwelijks stappen rond Europese AI-wetgeving, 11 september 2025, geraadpleegd oktober 2026.
- Ipsos I&O, Ondernemers gebruiken AI massaal, maar vertrouwen blijft nog beperkt, 9 juni 2026, geraadpleegd oktober 2026.
Welk werk kost je te veel tijd of blijft liggen? Binnen één werkdag hoor je of we kunnen helpen.
Doe eerst de Quick Scan als je wilt weten wat het waard is, of plan meteen een gesprek van dertig minuten.
- Kennismaking is gratis
- Geen verplichtingen
- Je praat met degene die het bouwt